مکانیابی کارآمد مناطق صید اقتصادی، یکی از چالشهای اساسی شیلات دریایی است که به طور مستقیم بر مصرف سوخت و پایداری ذخایر تأثیر میگذارد. روشهای سنتی یافتن ماهی مبتنی بر شناسایی کشتیبنیان و تجربه صیادان است که زمانبر، سوختبر و از نظر مکانی محدود میباشند. سنجش از دور ماهوارهای و سامانههای اطلاعات جغرافیایی، با ارائه مشاهدات همگام و بلادرنگ از شرایط اقیانوسشناختی که موجب تجمع ماهی میشوند، انقلابی در شناسایی مناطق مستعد صید ایجاد کردهاند. این مرور نظاممند، مطالعه گذشتهرا درباره کاربرد سنجش از دور وسامانه های اطلاعات جغرافیاییدر شناسایی مناطق مستعد صید در شیلات دریایی تحلیل میکند. دمای سطح دریا (SST) و غلظت کلروفیل‑ (Chl-a) a به عنوان دو پیشبینیکننده محیطی قوی شناسایی میشوند، بهگونهای که نواحی جبههای و چرخابهای میانمقیاس به طور پیوسته کانونهای تجمع گونههای آبزی را تشکیل میدهند. رویکردهای یادگیری ماشین، به ویژه جنگل تصادفی و مدلهای گروهی، دقت پیشبینی بالاتری نسبت به روشهای آماری سنتی نشان میدهند و در مطالعات تأییدشده به مقادیر سطح زیر منحنیبین ۸۵ تا ۹۴ درصد دست مییابند. سامانه اطلاعات جغرافیایی مشارکتینیز به عنوان رویکردی مکمل شناخته میشود که دانش بومی را در چارچوبهای مدیریت شیلات ادغام میکند. محدودیتهای اصلی عبارتند از: شکافهای داده ناشی از پوشش ابر در سنجندههای اپتیکی، ناهماهنگی زمانی بین زمان عبور ماهوارهها و فعالیت صید، و ناتوانی مدلها در لحاظ کردن تلاش صید یا محدودیتهای نظارتی. این مرور نتیجه میگیرد که اگرچه تلفیق سنجش از دور و GIS یک پیشرفت اساسی به سمت مدیریت دادهمحور شیلات محسوب میشود، پژوهشهای آینده باید بر الگوریتمهای نافذ ابر، انتقال عملیاتی مدلهای یادگیری ماشین به مناطق کمداده و یکپارچهسازی با سناریوهای پیشبینی اقلیم متمرکز شوند.
rokni K, Hazini S, Gholizadeh M. Applications of remote sensing and geographic information systems in identifying areas susceptible to marine fishing: A systematic review. JAIR 2026; 14 (2) :41-50 URL: http://jair.gonbad.ac.ir/article-1-950-fa.html
رکنی کمیل، حزینی شریفه، قلی زاده محمد. کاربردهای سنجش از دور و سامانههای اطلاعات جغرافیایی در شناسایی مناطق مستعد صید ماهیان دریایی: یک مرور نظاممند. نشریه علمی پژوهشی پژوهشهای ماهی شناسی کاربردی. 1405; 14 (2) :41-50