Journal of Applied Ichthyological Research

fa بررسی تغییرات پارامترهای اقلیمی بر پراکنش و میزان صید کپور دریایی در بخش جنوب شرقی دریای خزر Investigating the Impact of Climate Parameter Changes on the Distribution and Catch Rate of Caspian Carp in the Southeastern Part of the Caspian Sea تخصصي Special پژوهشي Research تحلیل سری زمانی CPUE در صیدگاه‌های شرقی و جنوبی سواحل استان گلستان طی دوره 2006 تا 2024، نشان‌دهنده یک تغییر رژیم منطقه‌ای و یکپارچه در ذخایر ماهی کپور است. این تحول از یک وضعیت پرفراوانی با الگوی فصلی مشخص (اوج صید در ماه‌های زمستانی) به یک وضعیت کم‌فراوانی پایدار و فاقد الگوی فصلی معنادار، در سال‌های 2008 تا 2012 رخ داده و تا سال 2024 ادامه یافته است. این یافته، با گزارش‌های پیشین هم‌خوانی دارد و نشان می‌دهد که کاهش جمعیت کپور نه تنها یک پدیده محلی، بلکه یک تحول ساختاری در سطح منطقه‌ای است که احتمالاً ناشی از ترکیبی از فشار صیادی بالا، تغییرات محیطی و برهم‌کنش این عوامل است. مدل‌سازی با استفاده از GAM  با تأخیرهای زمانی دو و سه‌ماهه، امکان بررسی روابط غیرخطی و پیچیده بین CPUE و متغیرهای محیطی را فراهم کرد. نتایج نشان داد که سرعت باد (Lag-2 وLag-3)، دمای سطح دریا (Lag-3) و سطح متوسط دریا (Lag-3) مهم‌ترین پیش‌بین‌های CPUE هستند. الگوهای وابستگی جزئی نشان داد که اثرات غیرخطی، مانند افزایش CPUE در بادهای بسیار آرام یا شدید و در دمای‌های بسیار سرد یا گرم، نشان‌دهنده پاسخ‌های تجمعی و آستانه‌ای گونه است. این یافته‌ها با مکانیسم‌های اکولوژیکی مانند اختلاط آب، تولید اولیه و توزیع طعمه همخوانی دارند و اهمیت تأخیرهای زمانی در پاسخ‌های اکوسیستمی را تأکید می‌کنند. بررسی آنومالی‌های اقلیمی نیز نشان داد که در طی دو دهه اخیر، دو روند برجسته وجود دارد: گرم‌شدن تدریجی سطح دریا (SST) و کاهش سطح متوسط دریا (MSL)، که هر دو با تغییرات اقلیمی جهانی هم‌راستا هستند. این تغییرات، به‌ویژه کاهش سطح آب، می‌تواند منجر به از دست رفتن زیستگاه‌های کم‌عمق تغذیه و تخم‌ریزی شود. این یافته‌ها با گزارش‌های مطالعات قبلی در مورد کاهش دبی رودخانه‌ها، تخریب زیستگاه‌ها و کاهش تنوع زیستی هم‌خوانی دارد و نشان می‌دهد که مدیریت ذخایر شیلاتی نیازمند رویکردی یکپارچه و مبتنی بر تغییرات اقلیمی است.   Time series analysis of CPUE in the eastern and southern fishing grounds of Golestan Province from 2006 to 2024 reveals a regional and integrated regime shift in the carp (Cyprinus carpio) stock. This transformation occurred from a state of high abundance with a clear seasonal pattern (peak catch in winter months) to a persistent low-abundance condition lacking a significant seasonal pattern, beginning between 2008 and 2012 and continuing through 2024. This finding aligns with previous reports and indicates that the decline in carp populations is not merely a local phenomenon, but rather a structural change at the regional scale, likely driven by a combination of high fishing pressure, environmental changes, and their interactions. GAM modeling with 2- and 3-month lags enabled the examination of complex, non-linear relationships between CPUE and environmental variables. Results identified wind speed (Lag-2 and Lag 3), sea surface temperature (SST, Lag-3 and mean sea level (MSL, Lag-3) as the most significant predictors of CPUE. Partial dependence plots revealed non-linear responses, such as increased CPUE under extremely calm or strong winds and at both very cold and very warm temperatures, indicating species-specific threshold and synergistic responses. These patterns are consistent with ecological mechanisms like water mixing, primary production, and prey distribution, highlighting the importance of temporal lags in ecosystem responses. Climate anomaly analysis further revealed two prominent trends over the past two decades: gradual warming of sea surface temperature (SST) and declining mean sea level (MSL), both of which are consistent with global climate change. The reduction in water level, in particular, may lead to the loss of shallow feeding and spawning habitats, exacerbating population decline. These findings are in agreement with prior studies documenting reduced river discharge, habitat degradation, and declining biodiversity, underscoring the need for integrated, climate-informed fisheries management. In conclusion, this study provides a robust scientific framework by combining climate data with temporal lags, non-linear modeling, and predictive analysis, emphasizing the necessity for policy reform, stricter fishing pressure controls, protection of critical habitats, and the integration of climate projections into fisheries planning.   دریای خزر, تغییر اقلیم, لگ زمانی Caspian Sea, Climate Change, and Time Lag 31 40 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-426-3&slc_lang=fa&sid=1 Abdolazim Fazel عبدالعظیم فاضل a.fazel58@gmail.com 10031947532846009855 10031947532846009855 Yes Iranian Fisheries Science Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Fatemeh Abbasi فاطمه عباسی f.abbasi59@yahoo.com 10031947532846009856 10031947532846009856 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Salman Malekpour Kolbadinajad سلمان ملک پور کلبادی نژاد s.malakpoor@gmail.com 10031947532846009857 10031947532846009857 No Iranian Fisheries Science Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Parviz Zare پرویز زارع parvizzare58@yahoo.com 10031947532846009858 10031947532846009858 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Arezu Vahabnejad آرزو وهاب نژاد a.vahabnezhad@areeo.ac.ir 10031947532846009859 10031947532846009859 No Iranian Fisheries Science Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Maryam forouzad مریم فروزد zhm.forouzad@gmail.com 10031947532846009860 10031947532846009860 No Iranian Fisheries Science Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور mohsen Yahyaei محسن یحیایی mohsenyahyaee@yahoo.com 10031947532846009861 10031947532846009861 No Golestan Provincial Fisheries Office اداره کل شیلات گلستان yaser Abdullah Tobar یاسر عبدالله تبار cetacea399@gmail.com 10031947532846009862 10031947532846009862 No Mazandaran Provincial Fisheries Office اداره کل شیلات مازندران