Journal of Applied Ichthyological Research

fa کاربرد مدل تولید مازاد برای برآورد حداکثر تولید پایدار ماهی کپور معمولی در جنوب شرقی دریای خزر- استان گلستان The application of the surplus production model (SPM) for estimating maximum sustainable yield (MSY) for Cyprinus carpio in the southeastern Caspian Sea for Cyprinus carpio in the southeastern Caspian Sea تخصصي Special پژوهشي Research  وضعیت ذخیره بسیاری از منابع شیلاتی در جهان به دلیل دسترسی محدود به داده‌ برای ارزیابی ذخایر آنها ناشناخته است. برای حل این چالش چندین مدل ارزیابی ذخایر، مانند مدل تولید مازاد شفر و فاکس معرفی شدند که برای برآورد وضعیت ذخیره آبزیان به داده‌های محدودی مانند داده‌های صید و صید به ازای واحد تلاش صیادی (CPUE ) نیاز دارند. در این مطالعه از داده‌های صید و صید به ازای واحد تلاش صیادی (CPUE ) ماهی کپور دریایی درطول سالهای 1378 تا 1401 جنوب شرقی دریای کاسپین برای برآورد حداکثر تولید پایدار (MSY) از طریق مدل تولید مازاد استفاده شد. با استفاده از مدل catch-MSY، سه پارامتر مورد نیاز برای برآورد MSY، شامل نرخ رشد جمعیت (r) در سال (که ترکیبی از رشد وزنی افراد، ریکروتمنت و مرگ و میر طبیعی است)، ظرفیت حمل بیولوژیکی جمعیت (K) (که معادل با بیوماس یک جمعیت بهره‌برداری نشده است)، و بیوماس آغازین در یک جمعیت در حال بهره‌برداری (Binit) به ترتیب 075/0 در سال، 6952 تن و 3500 تن برآورد شد. MSY برآورد شده با این پارامترها در مدل SPM برابر با 130 تن بود. در حالی‌که نتایج برازش داده‌ها با استفاده از نقاط آغازین چندگانه نشان داد MSY حدود 1320 تن است. نمودار فازی نشان داد زیست توده فعلی از زیست توده (مرجع) حد مجاز و زیست توده مرجع هدف پایین‌تر است؛ که می‌توان بیان کرد ذخیره ماهی کپور در جنوب شرقی دریای کاسپین ناپایدار است و به مرحله  صید بی‌رویه (overfished) رسیده است. از آنجاییکه، بقاء ماهی کپور به بازسازی ذخیره آن از طریق رهاسازی بچه‌ماهیان بستگی دارد، باید توجه ویژه‌ای به مدیریت صید این گونه از طریق جلوگیری از صید افراد زیر اندازه استاندارد صید و صید غیرمجاز صورت گیرد.  The stock status of most fisheries resources is not well-known, which is associated with limited data available for stock assessment. To overcome this gap, several data-limited stock assessment models, including the surplus production model, were applied to estimate stock status of these data-limited resources where no sufficient data is available to apply the conventional stock assessment models. To estimate MSY, catch and CPUE data for Cyprinus carpio caught from the southeastern Caspian Sea were applied. Twenty-two years data (1999-2022) were analysed by SPM to estimate MSY. Three parameters including population growth rate (r), population carrying capacity (K), and initial biomass for an exploited population (Binit) required for estimating MSY were guessed 0.075 (/yr), 6952 tones, and 3500 tones, respectively by the catch-MSY model. The estimated MSY using these guessed parameters by SPM was 130 tones. While, estimated MSY using the repeated (multiple) starting points was 1320 tones. Phase plot indicated that the current status was both below the limited and the target biomass reference points. These illustrated the stock of C. carpio in the southeatern Caspian Sea is unsustainable and overfished. Since, survival of C. carpio depends the releasing hatchery reared juveniles to the wild, specific fisheries management should be applied to prevent the undersize catch and illegal fishing. مدل تولید مازاد, حداکثر تولید پایدار, صید بیرویه, Cyprinus carpio, دریای خزر surplus production model, MSY, overfishing, Cyprinus carpio, Caspian Sea 32 45 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1096-1&slc_lang=fa&sid=1 Ziya Kordjazi ضیاء کردجزی z.kordjazi@gmail.com 10031947532846009613 10031947532846009613 Yes Department of Fisheries, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran دانشگاه گنبدکاووس Mohammad Farhangi محمد فرهنگی s.farhangi@yahoo.com 10031947532846009614 10031947532846009614 No Department of Fisheries, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran دانشگاه گنبدکاووس Mohammad Larijani محمد لاریجانی mohamadlarijani@gmail.com 10031947532846009615 10031947532846009615 No Inland waters Aquatic Stocks Research Center, Iranian Fisheries Research Institute, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran مرکز تحقیقات ذخایر آبزیان آبهای داخلی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور