fa تغییرات توده زنده سپر‌ماهیان در خلیج عمان و دلایلی برای مدیریت تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نگرانی جهانی در مورد صید بی رویه ماهیان غضروفی در مناطق مختلف جهان در بسیاری از مطالعات به خوبی مشخص گردیده است. خلیج عمان نیز همانند بسیاری از اکوسیستم‌های دریایی، صیادی و توسعه ناوگان صیادی از عوامل مهم تاثیر گذار بر ذخایر آبزیان محسوب می‌‌شوند و این منطقه تحت فشار صیادی زیادی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف هدف بررسی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CPUA</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و توده زنده سپر‌ماهیان و روند تغییرات توده زنده در دو دهه اخیر در خلیج عمان انجام شد. نمونه برداری از مهر ماه لغایت دی ماه 1396 آب‌های ایرانی خلیج عمان با استفاده از تحقیقاتی ترالر فردوس 1 در 8 اشکوب به ترتیب از بندرعباس (اشکوب </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">J</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) تا مرز دریایی پاکستان (اشکوب </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Q</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) انجام شد. در مجموع 1743 نمونه سپر‌ماهی متعلق به 15 گونه و 10 خانواده صید و شناسایی شدند. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین میانگین مقدار </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CPUA</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در اشکوب‌های </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">L</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">P</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> به ترتیب با مقدار 5/1651 و 7/34 کیلوگرم به دست آمد. همچنین بیشترین و کمترین توده زنده سپر‌ماهیان به ترتیب در اشکوب </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">L</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">N</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> به ترتیب با مقدار 7/1341 و 1/16 تن به دست آمد. بررسی روند تغییرات </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CPUA</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و توده زنده از سال 1383 تا سال 1396 نشان داد که به استثنای اشکوب </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">L</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، در تمام اشکوب&shy;های دیگر روندکاهشی داشته است. نتایج این مطالعه روشن می‌‌کند که بعد از شکارچیان راس هرم غذایی، شکارچیان میانه ای هم خود در معرض تهدید قرار دارند و آینده اکوسیستم دریایی و پایداری شبکه غذایی نیازمند مدیریت صحیح جهت حفظ پایدار از منابع می‌‌باشد.</span></span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Global concern over the overfishing of elasmobranches is well known, with an increasing number of studies in various regions of the world. The Gulf of Oman, like other ecosystems, the increasing fishing fleet and fisheries are considered important factors affecting aquatic resources. This study aimed to assess CPUA and biomass of batoidfishes and also biomass variation in the Gulf of Oman during two last decades. Sampling was carried from October to January using research bottom trawler of &ldquo;FERDOWS1&rdquo;, into 8 strata from Bandar Abbas (strata J) to marine border of Pakistan (strata Q). Overall, 1743 samples of batoidfishes belonging to 15 species and 10 families were recorded. The results appeared minimum and maximum CPUA in strata L and P with 1651.5 and 34.7 kg, respectively. Also, minimum and maximum biomass were found in strata L (1341.7 tonnes) and N (16.1 tonnes). Examining the trend of changes in CPUA and biomass from 2004 to 2017 showed that, with the exception of strata L, there were decreasing trend in all other strata. The results of the present study make it clear that after the apex predators, the meso-predators are also under threat, and the future of the Gulf of Oman ecosystem and the stability of the food web require proper management for the sustainable preservation of resources of the food web.</span></span></span></span></span></span> سپر‌ماهیان, توده زنده, مدیریت شیلاتی, حفاظت, پایداری, خلیج عمان Batoids, Biomass, Fisheries management, Conservation, Sustainability, Gulf of Oman 1 10 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1084-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Reza Rastgoo علی رضا راستگو Rastgoo.alireza@yahoo.com 10031947532846008941 10031947532846008941 Yes اداره کل حفاظت محیط زیست هرمزگان Haleh Ali Abedi هاله علی عابدی halehabedi13@gmail.com 10031947532846008942 10031947532846008942 No انجمن حفاظت از طبیعت میداف، بندرعباس Mohammad Darvishi محمد درویشی m.darvishi@yahoo.com 10031947532846008943 10031947532846008943 No پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران Tooraj Valinassab تورج ولی نسب t_valinassab@yahoo.com 10031947532846008944 10031947532846008944 No مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Setareh Asoudeh ستاره آسوده s.asoude@gmail.com 10031947532846008945 10031947532846008945 No انجمن حفاظت از طبیعت میداف، بندرعباس