Journal of Applied Ichthyological Research

fa بررسی وضعیت ذخیره ماهی صبور (Tenualosa ilisha Hamilton, 1822) در آب‌های جنوبی ایران Investigation of Stock Status of Hilsa shad (Tenualosa ilisha Hamilton, 1822) in the Southern Waters of Iran عمومى General پژوهشي Research ماهی صبور (Tenualosa ilisha Hamilton, 1822) از جمله ماهیان مهاجر و از گونه‌های اقتصادی در بخش‌های جنوبی ایران است و طی ده سال گذشته میزان صید آن دچار نوسات زیادی شده است. با توجه به اینکه داده‌های محدودی در مورد ذخیره این گونه در آب‌های جنوبی کشور در دسترس است، امکان استفاده از مدل‌های بر مبنای داده‌های تکمیلی جهت ارزیابی ذخایر آن وجود ندارد. در مطالعه حاضر، جهت تعیین وضعیت ذخیره ماهی صبور در آب‌های جنوبی از مدل صید-حداکثر محصول پایدار (CMSY) استفاده شد. داده‌های صید مربوط به سال های 1376 الی 1398 جمع‌آوری و برای محاسبه شاخص های نقاط مرجع شیلاتی وارد مدل شدند. مقدار محاسبه شده برای شاخص B/BMSY توسط مدل کمتر از 0/1 و مقدار شاخص F/FMSY  بیشتر از 0/1 تخمین زده شد که نشان‌دهنده وضعیت بحرانی و تحت فشار بودن ذخایر آن است. براساس شاخص های بدست آمده مقدار حداکثر محصول قابل برداشت (MSY) 36/4 هزار تن تخمین زده شد که به دلیل فشار صیادی زیاد و تخلیه ذخیره که طی این سال‌ها اتفاق افتاده، در سال‌های بعد از 1391، هیچگاه به این میزان صید نرسیده است و میزان صید از میزان MSY کمتر بوده است. با توجه به اینکه بیش از 92 درصد صید از این گونه در آب‌های خوزستان انجام می‌شود، بنابراین استراتژی‌های مدیریتی منطقه ای در زمینه اعمال محدویت‌ها در تلاش صیادی و مجوزهای صید برای شناورهای صیادی خرد، عمدتاً بایستی در این منطقه متمرکز گردد و توصیه می‌شود صید این گونه متوقف شده تا ذخیره فرصت احیا و بازسازی خود را پیدا نماید. Hilsa shad (Tenualosa ilisha Hamilton, 1822) is a migratory fish and as one of the most important species in the southern parts of Iran, so that during the last decade, the amount of its catch has fluctuated a lot. Due to the limited data available on the stock of this species in southern waters, it is not possible to use models based on complementary data to assess its stock. In the present study, to determine the stock status of Hilsa shad in southern waters, the catch-maximum sustainable yield (CMSY) model was used. Catch data from1997 to 2019 were collected and entered into the model to calculate fisheries reference points. The value for B/BMSY by the model was estimated to be less than 1.0 and the value of F/FMSY was more than 1.0, which indicates the critical situation of this species in the southern waters of Iran and that the stock is under fishing pressure. Based on the obtained fisheries reference points, the MSY was estimated as 4,360 Mt which due to high fishing pressure and depletion of stock that has occurred during these years, in the years after 2012, has never reached to this amount of catch and, the amount of catch has been less than the MSY. Considering that more than 92 percent of the catch of this species is done in the waters of Khuzestan province, so the management strategies for applying restrictions in the fishing effort and fishing licenses for traditional fishing vessels should be mainly concentrated in this area and it is recommended to stop fishing of this species so that the stock could find the opportunity to rebuild. ماهی صبور, نقاط مرجع شیلاتی, مدل صید-حداکثر محصول پایدار, مدیریت صید, خلیج فارس Tenualosa ilisha, Fisheries Reference Points, Catch-Maximum Sustainable Yield model, Fisheries Management, Persian Gulf 1 10 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-361-5&slc_lang=fa&sid=1 Ali Haghi Vayghan علی حقی وایقان a.haghi@urmia.ac.ir 10031947532846008064 10031947532846008064 Yes Urmia University دانشگاه ارومیه Mehrnaz Ghanbarzadeh مهرناز قنبرزاده mehrna.ghanbarzadeh@gmail.com 10031947532846008065 10031947532846008065 No University of Hormozgan دانشگاه هرمزگان