fa الگوی تنوع آللی نشانگرهای پلی‌زومی SSR در مطالعه ژنتیک جمعیت‌های تاس‌ماهی ایرانی (Acipenser persicus) دریای‌خزر تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در این مطالعه، وضعیت صید و صیادی و تولید خاویار از تاس‌ماهیان وحشی و بازسازی ذخایر این ماهیان در دریای کاسپین طی چند سال اخیر مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. متأسفانه به دلایل مشخصی ازجمله صید بی‌رویه و قاچاق، تخریب مناطق تخم‌ریزی و زیستگاه‌های طبیعی، آلودگی&shy;های زیست‌محیطی و کاهش میزان رهاسازی بچه‌ماهیان خاویاری، نسل این گونه&shy;های ارزشمند شدیداً کاهش یافته و میزان صید در بخش جنوبی دریا تنها به 13 تن در سال 1398 رسیده است. با این وضعیت به نظر می&shy;رسد در سال&shy;های نه‌چندان دور نسل برخی از این ماهیان در دریای کاسپین نایاب و منقرض شوند. در این بین، توجه به آبزی&shy;پروری این ماهیان خصوصاً گونه&shy;های فیل‌ماهی و تاسماهی سیبری در ایران افزایش یافته، به‌طوری‌که میزان تولید گوشت و خاویار در سال 1398 به&shy;ترتیب بالغ بر 2830 و 6/10 تن بوده است. با توجه به کاهش شدید ذخایر، لزوم احیای مناطق تخم‌ریزی طبیعی این ماهیان در رودخانه&shy;ها، جلوگیری از صید قاچاق و استمرار بازسازی ذخایر تحت مدیریت کلیه کشورها در قالب یک برنامه عملیاتی باید مدنظر قرار گیرد که در این مطالعه به این مسائل و چارچوب یک برنامه عملیاتی مناسب در دریای کاسپین اشاره شده است. همچنین جهت آگاهی بیشتر آحاد جامعه و فرهنگ&shy;سازی مناسب در این خصوص، روز خاصی به‌عنوان &quot;روز ملی حفاظت از ماهیان خاویاری&quot;پیشنهاد می‌گردد. </span></span></span></span> In the present study, the fishing status and production of caviar from wild sturgeon as well as the stocks rehabilitation of these species in the Caspian Sea have been analyzed over the past few years. Unfortunately, due to certain reasons such as overfishing and poaching, destruction of spawning areas and natural habitats, environmental pollution and reduced the number of released juveniles sturgeon, the generation of these valuable species has sharply declined and the catching amount reached only to 13 tons in south parts of the Caspian Sea in 2019. With this situation, it seems that through the upcoming years, the generation of some fishes from the Caspian Sea will become rare and extinct. Meanwhile, attention to aquaculture of these fish, especially beluga and Siberian sturgeon has increased in Iran, so that the amount of meat and caviar production in 2019 was 2830 and 10. 6 tons, respectively. Given the severe decline in the sturgeon stocks, the necessity of rehabilitation of natural spawning areas in the rivers, prevent poaching and continuing stocks rehabilitation under the management of all surrounded countries should be considered in form of a proper &quot;action plan&quot; for the Caspian Sea. Moreover, for more awareness of the public people and the appropriate cultural issues, a certain day is suggested as &quot;National Sturgeon Conservation Day&quot;. <span dir="RTL"></span> میکروستلایت, تاس‌ماهی ایرانی, ژنتیک جمعیت, دریای‌خزر Microsatellite, A. persicus, population genetics, Caspian Sea 161 170 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-236-6&slc_lang=fa&sid=1 Sajad Nazari سجاد نظری sajadnazari13@gmail.com 10031947532846006708 10031947532846006708 Yes Cold-water Fishes Genetic and Breeding Research Center, IFSRI, AREEO, Yasouj, Iran مرکز تحقیقات ژنتیک و اصلاح نژاد ماهیان سردآبی شهید مطهری، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران Pourkazemi محمد پورکاظمی 10031947532846006709 10031947532846006709 No Iranian Fisheries Sciences Research Institute (IFSRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، تهران، ایران Khoshkholgh مجیدرضا خوش‌خلق 10031947532846006710 10031947532846006710 No Faculty of Natural Resources, University of Guilan, Sowemeh Sara, Iran گروه شیلات دانشکده منابع طبیعی دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران