Journal of Applied Ichthyological Research

fa بررسی عوامل مؤثر بر کاهش ذخایر سس‌ماهی بزرگ‌سر (Luciobarbus capito Güldenstädt, 1773) در حوضه جنوبی دریای‌خزر (مطالعه موردی: رودخانه سفیدرود) و ارائه راهکارهای حفاظتی Investigating the factors affecting on declining of Luciobarbus capito stocks in the Caspian Sea basin (Case study: Sefidrood River) and proposing solutions for its protection تخصصي Special پژوهشي Research مطالعه حاضر با هدف بررسی عوامل محیطی مؤثر بر جمعیت سسماهی بزرگسر (Luciobarbus capito) در رودخانه سفیدرود، بهعنوان یکی از زیستگاههای مهم ماهیان در حوضه دریای خزر، به اجرا درآمد. بهاین منظور، دو ایستگاه پس از سد سفیدرود و یک ایستگاه در نزدیکی شهر رودبار (استان گیلان) جهت مطالعه انتخاب شدند. نمونهبرداری ماهیان با استفاده از دستگاه الکتروشوکر و تور پشتیبان انجام شد. بلافاصله پس از نمونهبرداری، پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب شامل دمای آب، قلیائیت (pH)، کل مواد جامد محلول (TDS)، اکسیژن محلول (DO)، نیترات (NO3) و فسفات (PO4) ثبت گردید. در تحقیق حاضر، همبستگی بین متغیرهای فیزیکوشیمیایی آب با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون موردبررسی قرار گرفت. همچنین، بهمنظور بررسی ارتباط بین پارامترهای محیطی و اطلاعات حضور گونه از آنالیز Canonical Correspondence Analysis (CCA) استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان داد که فاکتورهای pH و DO ارتباط معنیداری با یکدیگر دارند. بر اساس نتایج آنالیز CCA، ایستگاه اول بیشتر تحت تأثیر DO و pH و ایستگاه دوم بیشتر متأثر از فاکتور TDS بود. همچنین، نتایج نشان داد که در ایستگاه سوم دمای آب و میزان فسفات نقش موثری بر جمعیت سسماهی بزرگسر (L. capito) داشتند. به‌طورکلی، مطالعه حاضر نشان داد که وضعیت کیفیت آب در رودخانه سفیدرود چندان مطلوب نیست که علل عمده آن را میتوان متأثر از فعالیتهای انسانی مانند احداث سدها، ورود آلایندهها و استخراج شن و ماسه دانست. مطالعه حاضر توصیه میکند که جلوگیری از فعالیتهای مخرب انسانی، حفاظت از زیستگاهها و مکانهای تخمریزی و تولیدمثل سسماهی بزرگسر در حوضه دریای خزر باید بهعنوان اولویتهای حفاظتی مدنظر قرار گیرند. The aim of this study was to investigate the environmental factors affecting the population of the bulatmai barbel (Luciobarbus capito) in Sefidrood River, as one of the important habitats of fish in the Caspian Sea basin. For this purpose, two stations after Sefidrood Dam and one station near Rudbar (Guilan province) were selected for the study. Fish sampling was performed using electroshocking device and backup net. Immediately after sampling, water physicochemical parameters including water temperature, alkalinity (pH), Total Dissolved Solids (TDS), Dissolved Oxygen (DO), nitrate (NO3) and phosphate (PO4) were recorded. In the present study, the correlation between physicochemical variables of water was investigated using Pearson correlation test. Also, Canonical Correspondence Analysis (CCA) was used to investigate the relationship between environmental parameters and species presence information. The results showed that there is a significant relationship between pH and DO. Based on the results of CCA analysis, the first station was more affected by DO and pH and the second station was more affected by TDS. Also, the results showed that in the third station, water temperature and phosphate had an effective role on the population of L. capito. In general, this study showed that the water quality situation in Sefidrood River is not very favorable, the main causes of which can be influenced by human activities such as construction of dams, the entry of pollutants and sand extraction. The present study recommends that the prevention of destructive human activities, protection of habitats and spawning and reproduction sites of L. capito in the Caspian Sea basin should be considered as conservation priorities.   سس‌ماهی بزرگ‌سر, حفاظت, فعالیت‌های انسانی, اکسیژن محلول, مواد جامد محلول. Bulatmai barbel, Conservation, Human activities, Dissolved oxygen, TDS. 131 140 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-488-3&slc_lang=fa&sid=1 Radkhah علیرضا رادخواه 10031947532846006872 10031947532846006872 Yes Dept. of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Sohail Eagderi سهیل ایگدری 10031947532846006873 10031947532846006873 No Dept. of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران hadi Poorbagher هادی پورباقر 10031947532846006874 10031947532846006874 No Dept. of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran دانشگاه تهران