fa مطالعه مقایسه‌ای خصوصیات ریختی جمعیت‌های مختلف گاوماهی سرگنده Ponticola gorlap در حوضه خزر با استفاده از روش‌های ریخت‌سنجی هندسی و سیستم تراس تخصصي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مطالعه صفات ریختی ما را قادر می‌سازد تا در زمینه‌های مختلف ازجمله بیولوژی، اکولوژی و تاریخچه جغرافیای زیستی ماهیان اطلاعات ارزشمندی را به دست آوریم. این مطالعه با هدف بررسی خصوصیات ریختی جمعیت‌های مختلف ماهی </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P. gorlap</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در 6 اکوسیستم تنکابن (ایستگاه 1)، سیاهرود (2)، خیرود (3)، بابلرود، (4)، گیسوم (5) و سفیدرود (6) بر اساس یک سیستم ریختی 17 لندمارک بر روی 155 گاوماهی سرگنده انجام پذیرفت. پس از تهیه تصاویر دوبعدی از نیم‌رخ چپ نمونه‌ها، جهت مطالعه اختلاف ریختی بین گروه‌های موردبررسی، داده‌های ریختی پس از حذف اثر اندازه، با استفاده از آنالیز تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">PCA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)، آنالیز متغیرهای کانونی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CVA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) و آنالیز تابع متمایز کننده (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DFA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) مورد تحلیل قرار گرفتند. در نتایج حاصل از آنالیز واریانس یک‌طرفه (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AVOVA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) از 136 ویژگی موردبررسی در بین نمونه‌ها، 125 صفت دارای تفاوت معنی‌دار (05/0></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) بودند. آنالیز فاکتورهای اصلی برای داده‌های ریختی نشان داد که 15 فاکتور اول از میان 125 فاکتور ایجاد شده بین 6 گروه موردبررسی، دارای مقادیر ویژه بیشتری نسبت به فاکتورهای دیگر بودند. نتایج </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DFA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> نشان داد که جمعیت ماهیان 6 ایستگاه از یکدیگر متمایز هستند، به‌طوری‌که میزان تخصیص هر گروه موردبررسی به گروه اصلی خود 8/80 درصد بود. آنالیز تجزیه به مؤلفه‌های اصلی و متغیرهای کانونی نیز اختلاف معنی‌دار میان جمعیت‌ها را تائید کرد. نتایج حاصل از آزمون کلاستر به روش </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">UPGMA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> نیز جدایی کامل جمعیت‌ها را به لحاظ ریخت‌سنجی از یکدیگر نشان داد. </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></strong> Functional morphological traits allow researchers to obtain fundamental information about biology, ecology and biogeography of fishes. Hence, this study was aimed to compare the morphological characteristics of different populations of <em>Ponticola gorlap </em>in 6 ecosystems in Iran [Tonekabon River (1), Siahrood (2), Khairud (3), Babolrood, (4), Gisum (5) and Sefidrood (6)] using geometric morphometric method. In total 17 landmarks were made on the photographs taken from the left side of the 155 fish to extract data from body for geometric morphometric analysis (GPA) using digitization TpsDig2 software. The coordinate data after GPA superimposing, analyzed using principal component analysis (PCA), canonical variate analysis (CVA) and cluster analysis (CA) and body shape pattern of every population was visualized in relation to consensus shape of total populations. In group classification using DFA, 80. 8% of the specimens were correctly classified into their original population and fish populations of 6 stations were different from each other. The CVA and PCA morphometric of <em>P. gorlap </em>indicated that populations have significant differences and they were separated from each other (p<0. 0001). The results of UPGMA cluster test also showed complete separation of populations in terms of morphometry. ریخت‌سنجی هندسی, سیستم شبکه تراس, تفاوت‌سنجی, Ponticola gorlap Geometric Morphometry, Truss-based System, Differentiation, Ponticola gorlap 11 20 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-236-3&slc_lang=fa&sid=1 najmeh Tabasinezhad نجمه طبسی نژاد tabasinezhad@yahoo.com 10031947532846007789 10031947532846007789 Yes University of Guilan دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان Hamed Mousavi-Sabet حامد موسوی ثابت 10031947532846007790 10031947532846007790 No University of Guilan دانشگاه گیلان Soheil Eagderi سهیل ایگدری 10031947532846007791 10031947532846007791 No University of Tehran دانشگاه تهران Azin Ahmadi آذین احمدی 10031947532846007792 10031947532846007792 No University of Guilan دانشگاه گیلان Reza Farzi رضا فرضی 10031947532846007793 10031947532846007793 No University of Guilan دانشگاه گیلان