fa بررسی ساختار سنی و شاخص‌های رشد و تولیدمثل ماهی گامبوزیا (Gambusia holbrooki Girard, 1859) در رودخانه گاماسیاب (استان کرمانشاه) در فصول تابستان و پاییز تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مطالعه حاضر با هدف بررسی ساختار سنی، شاخص‌های رشد و تولیدمثل ماهی گامبوزیا (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Gambusia holbrooki</span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) به‌عنوان یک گونه غیربومی و مهاجم در رودخانه گاماسیاب (استان کرمانشاه) به اجرا درآمد. بدین منظور، ۱۳۱ قطعه ماهی در طی دو فصل نمونه‌برداری (تابستان و پاییز) در سال 1401 با استفاده از دستگاه الکتروشوکر صید شدند. ویژگی‌های زیست‌سنجی شامل طول کل، طول استاندارد، وزن کل و وزن گناد به‌صورت تفکیک‌شده برای جنس‌های نر و ماده اندازه‌گیری شد. برای تعیین سن نمونه‌ها از فلس و استخوان سرپوش آبششی استفاده گردید. رابطه طول-وزن، الگوی رشد، فاکتور وضعیت (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">K</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)، شاخص گنادوسوماتیک (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">GSI</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) و هم‌آوری نسبی برای هر دو جنس و در هر فصل محاسبه شد. نتایج نشان داد که حداکثر سن مشاهده‌شده برای جنس نر ⁺1 و برای جنس ماده ⁺2 سال بود. گروه سنی ⁺2 منحصراً در جنس ماده و با فراوانی ۱۰/۳ درصد در تابستان و ۶/۰</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">درصد در پاییز حضور داشت. نسبت جنسی ماده به نر در تابستان (۰۳/۱:۱) و پاییز (۱۸/۱:۱) فاقد تفاوت معنی‌دار بود (۰۵/۰ < </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">P</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">). پارامتر </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">b</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در رابطه طول-وزن برای جنس نر و ماده در تابستان به‌ترتیب ۱۷/۳ و ۴۰/۳ و در پاییز ۱۲/۳ و ۳۸/۳ به‌دست آمد که نشان‌دهنده الگوی رشد آلومتریک مثبت در همه گروه‌ها بود. فاکتور وضعیت در هر دو جنس و هر دو فصل بالاتر از یک بود (محدوده ۰۹/۱ تا ۳۶/۱). شاخص گنادوسوماتیک در ماده‌ها به‌طور معنی‌داری بالاتر از نرها بود و در فصل تابستان (۸۲/۱۵) نسبت به پاییز (۲۳/۱۲) مقادیر بیشتری را نشان داد. هم‌آوری نسبی ماده‌ها نیز در تابستان (۲۰/۳۱ عدد تخم در گرم وزن بدن) بیشتر از پاییز (۸۵/۲۷ عدد تخم در گرم وزن بدن) بود. بیشترین میانگین طول و وزن در ماده‌های گروه سنی ⁺2 در فصل تابستان (20/48 میلی‌متر و 85/1 گرم) مشاهده شد. به‌طور کلی، فاکتور وضعیت مطلوب و پتانسیل بالای تولیدمثلی با اوج‌گیری در فصل تابستان، تصویری از موفقیت تهاجم زیستی ماهی گامبوزیا (</span></span></span></b><b><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">G. holbrooki</span></span></span></i></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) در رودخانه گاماسیاب ارائه می‌دهد. مطالعه حاضر می‌تواند در مدیریت جمعیت این گونه غیربومی و حفاظت از اکوسیستم‌های آبی منطقه مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.5pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The aim of this study was to investigate the age structure, growth and reproduction indices of mosquitofish (<i>Gambusia holbrooki</i>) as a non-native and invasive species in the Gamasiab River (Kermanshah Province). For this purpose, a total of 131 specimens were caught by electrofishing during two sampling seasons (summer and autumn) in 2022. Biometric characteristics including total length, standard length, total weight and gonad weight were measured separately for males and females. Scales and operculum bones were used to determine the age of specimens. Length-weight relationship, growth pattern, condition factor (K), gonadosomatic index (GSI) and relative fecundity were calculated for both sexes in each season. The results showed that the maximum observed age was 1⁺ years for males and 2⁺years for females. The 2⁺ age group was observed exclusively in females with frequency of 10.3% in summer and 6.0% in autumn. The sex ratio (female: male) was 1:1.03 in summer and 1:1.18 in autumn, showing no significant difference (P> 0.05). The b parameter in length-weight relationship for males and females was 3.17 and 3.40 in summer, and 3.12 and 3.38 in autumn, respectively, indicating positive allometric growth pattern in all groups. Condition factor was above one in both sexes and seasons (range 1.09 to 1.36). GSI was significantly higher in females than males, with higher values in summer (15.82) compared to autumn (12.23). Relative fecundity of females was higher in summer (31.20 eggs.g</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.5pt"><span style="line-height:107%"><span cambria="" math="" style="font-family:">⁻</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.5pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&sup1;) than in autumn (27.85 eggs.g</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.5pt"><span style="line-height:107%"><span cambria="" math="" style="font-family:">⁻</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.5pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&sup1;). The highest mean length and weight were observed in 2⁺ year old females in summer (48.20 mm and 1.85 g). In general, favorable condition factor and high reproductive potential peaking in summer provide a picture of the successful biological invasion of <i>G. holbrooki</i> in the Gamasiab River. This study can be used for population management of this non-native species and conservation of aquatic ecosystems in the region. </span></span></span></b></span></span></span> گامبوزیا, ساختار سنی, الگوی رشد, شاخص گنادوسوماتیک, هم‌آوری, رودخانه گاماسیاب Gambusia, Age structure, Growth pattern, Gonadosomatic index, Fecundity, Gamasiab River 21 30 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-488-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Reza Radkhah علیرضا رادخواه alirezaradkhah@ut.ac.ir 10031947532846009837 10031947532846009837 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Soheil Eagderi سهیل ایگدری soheil.eagderi@ut.ac.ir 10031947532846009838 10031947532846009838 Yes Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Hashem Nowferesti هاشم نوفرستی fish7569804@gmail.com 10031947532846009839 10031947532846009839 No Department of Fisheries, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران