fa بررسی تنوع‌ریختی جمعیت های جویبارماهی السا (Oxynoemacheilus elsae Eagderi, Jalili and Çiçek 2018) در رودخانه‌های حوضه دریاچه ارومیه با استفاده از روش ریخت‌سنجی سنتی و هندسی تخصصي Special پژوهشي Research <strong>در طی سال‌های 1397-1398، به</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>منظور بررسی تنوع ریختی جمعیت‌های جویبار&shy;ماهی السا</strong> <strong>(</strong><strong><em><span dir="LTR">Oxynoemacheilus</span></em></strong><strong><span dir="LTR"> <em>elsae</em></span></strong><strong>) تعداد پنجاه و یک قطعه از </strong><strong>رودخانه‌های گدارچای، باراندوزچای، زرینه&shy;رود و مهابادچای</strong><strong> از </strong><strong>حوضه دریاچه ارومیه نمونه‌برداری شدند. از نمونه</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>ها تعداد 21 صفت ریختی با استفاده کولیس دیجیتال با دقت 1/0 میلی</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>متر اندازه&shy;گیری شد. همچنین به</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>منظور بررسی تنوع ریختی در روش ریخت</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>سنجی هندسی از نمای جانبی چپ نمونه</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>ها عکسبرداری، سپس با استفاده از نرم</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>افزار </strong><strong><span dir="LTR">tpsDig2</span></strong><strong> تعداد 14 لندمارک بر روی عکس‌ رقومی</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>سازی شدند. سپس داده&shy;ها جهت بررسی تنوع ریختی بین جمعیت</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>های مورد مطالعه با استفاده از تحلیل&shy;های</strong> <strong>چند</strong> <strong>متغیره</strong> <strong><span dir="LTR">PCA </span></strong><strong>&nbsp;و </strong><strong><span dir="LTR">MANOV</span>A/CVA</strong><strong> و تحلیل خوشه‌ای مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین جمعیت</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>های مورد مطالعه از لحاظ ریختی تفاوت معنی&shy;داری وجود دارد (05/0</strong><strong><em><span dir="LTR">P</span></em></strong><strong><span dir="LTR"><</span></strong><strong>)</strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong> در بررسی صفات اندازشی جمعیت</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>های مورد مطالعه در 10 صفت تفاوت معنی‌داری مشاهده شد (</strong><strong>05/0></strong><strong><em><span dir="LTR">P</span></em></strong><strong>). عمده تفاوت</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>های شکل هندسی نیز مربوط به عمق بدن و سر، موقعیت دهان و ارتفاع ساقه دمی بود. </strong><strong>تنوع ریختی مشاهده شده قدرت سازگاری بالای این گونه به ویژه به لحاظ صفات طول باله سینه‌ای و ارتفاع بدن در راستای سازگاری به زیستگاه را نشان می‌دهد</strong><strong>.</strong> During 2018-2019, to study the morphological diversity of <em>Oxynoemacheilus elsae</em>, a total of 51 specimens were collected from the Godarchai, Barandozchai, Zarrinehrood and Mahabadchai rivers, Urmia Lake basin using electrofishing<span dir="RTL">. </span>From the collected samples, 22 morphometric characteristics were measured using a digital caliper with an accuracy of 0.1 mm. Also, in geometric morphometric (GM) method, the side of the samples were photographed, and 14 landmarks were digitized using tpsDig2 software. The extracted data were analyzed to understand morphological variation between the studied populations using multivariate analysis i.e. PCA, MANOCA /CVA and cluster analysis. The results showed a significant difference between the studied populations in terms of the morphological characters (P<0.05). In traditional method, there were significant differences in 10 traits between the studied populations (P<0.05). The main differences in GM method were related to the body and head depth, mouth position and caudal peduncle height. The observed morphological variations show the high adaptability of this species, especially in the pectoral fin length and body height traits with habitat adaptation. جویبارماهی, ریخت سنجی, حوضه ارومیه, انعطاف پذیری ریختی. Loach, Morphometric, Urmia Lake basin, Phenotype plasticity. 21 30 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-38-11&slc_lang=fa&sid=1 Atta Mouludi-Saleh عطا مولودی صالح atta.mouludisleh@ut.ac.ir 10031947532846007410 10031947532846007410 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Soheil Eagderi سهیل ایگدری soheil.eagderi@ut.ac.ir 10031947532846007411 10031947532846007411 Yes Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Hadi Poorbagher هادی پورباقر porbagher@ut.ac.ir 10031947532846007412 10031947532846007412 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Shadieh Mohammadi شادیه محمدی shadieh.mohammadi@ut.ac.ir 10031947532846007413 10031947532846007413 No Department of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran. گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.