fa تنوع گونه ای ماهیان اکوسیستم سد آزاد سنندج تخصصي Special پژوهشي Research <div>نمونه برداری ماهیان به منظور بررسی تنوع &nbsp;گونه ای ماهیان در 4 ایستگاه در اکوسیستم سد آزاد سنندج بصورت فصلی از تابستان سال 1394 لغایت بهار سال 1395 انجام شد. در مجموع تعداد 1057 عدد ماهی متعلق به 12 گونه صید گردید که بیش از 80 درصد آن در دریاچه پشت سد صید شدند<span dir="LTR">.</span> خانواده کپورماهیان با دارا بودن 11 گونه از بیشترین تنوع گونه ای برخوردار بود و فقط گونه <em><span dir="LTR">Sasanidus kermanshahensis</span></em> متعلق به خانواده سگ ماهیان جویباری می باشد. تنوع گونه ای شانون در دریاچه پشت سد آزاد (با میانگین 32/0&plusmn; 11/1) و رودخانه کوماسی از اختلاف معنی داری برخوردار نبود (05/0<span dir="LTR">P></span>) و در فصل تابستان با سایر فصول سال از اختلاف معنی داری برخوردار بود (05/0<span dir="LTR">P<</span>). اندازه و وزن افراد جمعیت ساکن در زیستگاه دریاچه ای پشت سد بطور معنی داری بالاتر&nbsp; از&nbsp; جمعیت ساکن در&nbsp; زیستگاه رودخانه ای مشاهده گردید (05/0<span dir="LTR">P<</span>). در بین گونه های ماهیان شناسایی شده، 5 گونه<em><span dir="LTR">Carrasius auratus</span></em>، <em><span dir="LTR">Cyprinus carpio</span></em><em>، </em><em><span dir="LTR">Hemiculter leucisculus</span></em>، <em><span dir="LTR">Hypophthalmicthys molitrix</span></em> و <em><span dir="LTR">Pseudorasbora parva</span></em> &nbsp;برای منطقه مورد مطالعه غیر بومی می باشند. همچنین سگ ماهی جویباری <em><span dir="LTR">Sasanidus kermanshahensis</span></em> یک گونه انحصاری برای کشور ایران بوده که به لحاظ حفاظتی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. با توجه به اهمیت گونه های انحصاری و حضور تعداد قابل توجه ای از گونه های ماهیان غیر بومی در اکوسیستم سد آزاد، بدین ترتیب نتایج مطالعه حاضر از اهمیت قابل توجه ای برخوردار می باشد.</div> Fish sampling was conducted to evaluate the species diversity of fish in 4 stations in Sanandaj Azad dam ecosystem seasonally from summer of 2017 to spring of 2018. A total of 1057 fish were caught in 12 species, of which more than 80% were caught in the lake behind the dam. The Cyprinidae family had 11 species with the most species diversity and only <em>Sasanidus </em><em>kermanshahensis</em> belonged to the Noemachilidae family. There was no significant difference between Shannon species diversity in the lake behind the dam (with a mean of 1.11 &plusmn; 0.32) and Komaci River (P> 0.05), and in summer with other seasons there was a significant difference (P <0.05). The size and weight of the population living in the lake habitat behind the dam were significantly higher than the population living in the river habitat (P <0.05). Among the identified fish species, 5 species <em>Carrasius</em> <em>auratus</em>, <em>Cyprinus</em> <em>carpio</em>, <em>Hemiculter</em> <em>leucisculus</em>, <em>Hypophthalmicthys</em> <em>molitrix</em> and <em>Pseudorasbora</em> <em>parva</em> are exotic species. Among the influences of exotic fish is its competition with native fish for food, and this will have a significant impact on the species diversity of the fish, population dynamics and fish populations. Also <em>Sasanidus </em><em>kermanshahensis</em> is an endemic species for Iran, which is very important for protection. Considering the importance of endemic species and the presence of a considerable number of exotic fish species in the Azad dam ecosystem, the results of this study are of considerable importance. ماهی, تنوع, غیربومی , سد آزاد , سنندج, ایران Fish, Diversity, exotic, Azad Dam, Sanandaj, Iran 9 16 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-501-4&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Naderi Jolodar مهدی نادری جلودار naderi_j@yahoo.com 10031947532846005836 10031947532846005836 Yes Ministry of Agriculture, Country Fisheries Science Research, Ecological Institute of Caspian Sea, Khazar Blvd., Sari, Iran سازمان آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی، موسئسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده اکولوژی آبزیان دریای خزر، بلوار خزر، ساری، ایران Mojgan Roshantabari مژگان روشن طبری rowshantabari@yahoo.com 10031947532846005837 10031947532846005837 No Ministry of Agriculture, Country Fisheries Science Research, Ecological Institute of Caspian Sea, Khazar Blvd., Sari, Iran سازمان آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی، موسئسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده اکولوژی آبزیان دریای خزر، بلوار خزر، ساری، ایران Abolghassem Roohi ابوالقاسم روحی roohi_ark@yahoo.com 10031947532846005838 10031947532846005838 No Ministry of Agriculture, Country Fisheries Science Research, Ecological Institute of Caspian Sea, Khazar Blvd., Sari, Iran سازمان آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی، موسئسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده اکولوژی آبزیان دریای خزر، بلوار خزر، ساری، ایران Mohammad Ali Afraei Bandepi محمد علی افرایی بند پی mafraei1965@gmail.com 10031947532846005839 10031947532846005839 No Ministry of Agriculture, Country Fisheries Science Research, Ecological Institute of Caspian Sea, Khazar Blvd., Sari, Iran سازمان آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی، موسئسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده اکولوژی آبزیان دریای خزر، بلوار خزر، ساری، ایران Hassan Fazli حسن فضلی hn_fazli@yahoo.com 10031947532846005840 10031947532846005840 No Ministry of Agriculture, Country Fisheries Science Research, Ecological Institute of Caspian Sea, Khazar Blvd., Sari, Iran سازمان آموزش و تحقیقات وزارت جهاد کشاورزی، موسئسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، پژوهشکده اکولوژی آبزیان دریای خزر، بلوار خزر، ساری، ایران Hamid Hossainpour حمید حسین پور hoseinpour_hamid@yahoo.com 10031947532846005841 10031947532846005841 No Iranian Fisheries Organization, Sanandaj Fisheries Department, Sanandaj, Iran سازمان شیلات ایران، اداره کل شیلات استان کردستان، سنندج، ایران