fa فرایند تکاملی شبکیه چشم ماهی سفید (Rutilus frisii kutum) از مرحله قبل از تفریخ تا پایان مرحله لاروی تخصصي Special پژوهشي Research <span dir="RTL">مطالعه حاضر مراحل تکاملی و رشد چشم و شبکیه ماهی سفید دریای خزر را در مرحله قبل از تفریخ و بعد از آن تا انتهای مرحله لاروی بررسی می کند. تخم های لقاح یافته در مرکز تکثیر و بازسازی ذخایر ماهیان استخوانی شهید انصاری شهرستان رشت، برای بررسی مراحل مختلف تکاملی شبکیه چشم تهیه و نگهداری شدند. نمونه گیری بمدت یک ماه تا رسیدن به مرحله لاروی و جذب کامل کیسه زرده صورت گرفت. نمونه ها پس از طی فرایند آماده سازی بافتی با میکروسکوپ نوری و الکترونی مورد مطالعه قرار گرفتند. در روز سوم پس از لقاح (</span>hpf<span dir="RTL"> 68) ساختار بینایی اولیه مشاهده شد. سلول های عصبی نامتمایز در اطراف پلاکود عدسی، بوجود آمده از اکتودرم جنینی، قرار گرفتند. در پنجمین روز پس از لقاح (</span>hpf<span dir="RTL"> 119) چشم ساختاری کروی داشت و</span> <span dir="RTL">جام بینایی تشکیل شد. نخستین لایه بندی شبکیه در نهمین روز پس از لقاح (</span>hpf<span dir="RTL"> 216) آغاز و سلول های گیرنده نوری مخروطی در شبکیه ظاهر شدند؛ در حالیکه سلول های استوانه ای که تنها در شرایط نوری کم فعالیت می کنند؛ بعد از تفریخ و خروج جنین از تخم در روز چهارم بوجود آمدند. &nbsp;ترتیب و آرایش سلولی شبیکه تا چندین روز&nbsp; پس از تفریخ ادامه داشت. همگام با رشد و بزرگ شدن چشم، عدسی نیز به کمک سلول های اپتلیومی خود رشد می کند و سلولهای فیبرهای اولیه در مرکز عدسی بتدریج هسته &nbsp;و دیگر اندامکها را از دست می دهند و سلولهای فیبری ثانویه در پیرامون عدسی اضافه می شوند. نتایج بدست آمده از قطر عدسی و تراکم سلول های مخروطی نشان دهنده افزایش جزئی دقت بینایی در لارو ماهی سفید دریای خزر در پایان مرحله لاروی است. نتایج مطالعه حاضر بیانگر آن است که لارو توانایی دید در اوایل دوران لاروی را دارد. </span> The present study examines the developmental stages of the eye retina in Caspian kutum during the pre-hatch stage to end of the larval stage. Fertilized eggs of Caspian kutum <a name="OLE_LINK47"></a><a name="OLE_LINK46">were obtained from Shahid Ansari Center for Reproduction </a>of teleost fish (Guilan province, Iran). Sampling was done for one month until the larval stage completed and the yolk sac completely depleted. Samples were studied by optical and electron microscopy. On day3 (68hpf) post fertilized embryo the primary optic structure was observed. The undifferentiated neural epithelium was placed around the lens placode originated from ectoderm. At (120hpf) 5dpf, the eye was spherical and the optic cup was formed. The first retinal stratification was initiated at the (216h.dpf) 9dpf and&nbsp; cone cells appeared in the retina, while rod cells that only function in low light conditions, appeared after hatching at the fourth post hatching day. Cellular arrangement continued until several days after hatching. Along with the growth and development of the eye, the lens grew by addition of secondary lens fiber cells proliferated from lens epithelium cells. Also the primary lens fiber losing nuclei and other membranous intracellular organelles. The results obtained from the diameter of the lens and the cone density represented that visual acuity of Caspian kutum larvae increased at the end of larval stage.<br> &nbsp; آنتوژنی, شبکیه, عدسی, مرحله جنینی ontogeny, retina, lens, embryonic development 40 42 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-503-2&slc_lang=fa&sid=1 Nader Shabanipour نادر شعبانی پور shabani@guilan.ac.ir 10031947532846005842 10031947532846005842 Yes University of Guilan دانشگاه گیلان Maryam Abbasi مریم عباسی m.abbasimaryam@gmail.com 10031947532846005843 10031947532846005843 No University of Guilan دانشگاه گیلان