fa بررسی اثرات کوتاه مدت نفت خام ایران بر برخی فاکتورهای بیوشیمیایی خون بچهماهی باس آسیایی (Lates calcarifer) تخصصي Special پژوهشي Research نشت تصادفی نفت در دریا اثرات زیادی بر اکوسیستم<span dir="LTR">‌</span>های دریایی داشته است. لذا مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثر نفت خام ایران بر برخی از پارامترهای بیوشیمیایی خون ماهی باس دریایی <strong><em><span dir="LTR">(</span></em></strong><em><span dir="LTR">Lates calcarifer</span></em><strong><em><span dir="LTR">)</span></em></strong> انجام شد. 225 قطعه بچه ماهی با میانگین وزنی 42/1&plusmn; 22/7 گرم و میانگین طولی 47/3 &plusmn; 4/8 سانتی‌متر در پنج تیمار با سه تکرار در معرض تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند. تیمارهای آزمایشی شامل گروه شاهد، نفت خام پخش‌شده به روش شیمیایی، نفت خام پخش<span dir="LTR">‌</span>شده به روش مکانیکی، بخش قابل حل نفت در آب و پخش<span dir="LTR">‌</span>کننده شیمیایی به عنوان شاهد مثبت بود. نمونه‌برداری در زمان‌های 48 و 96 ساعت پس از در معرض قرارگیری انجام شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل آنزیم آلانین آمینو ترانسفراز (<span dir="LTR">ALT</span>)، آسپارتات آمینو ترانسفراز (<span dir="LTR">AST</span>)، گلوکز، تری‌گلیسرید و پروتئین کل پلاسمای خون بود. تفاوت معنی‌داری در فعالیت آنزیم <span dir="LTR">ALT</span>، گلوکز و پروتئین کل مشاهده نشد (05/0<span dir="LTR">p </span><span dir="LTR">></span> )، تفاوت معنی‌داری بین تیمارهای نفت پخش‌شده به روش مکانیکی و نیز تیمار نفت پخش‌شده به روش شیمیایی در سطوح آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز (<span dir="LTR">AST</span>) پس از 48 ساعت با سایر تیمارها مشاهده شد (05/0<span dir="LTR">p < </span>). پس از 96 ساعت تیمار نفت پخش‌شده به روش مکانیکی تفاوت معنی‌داری با سایر تیمارها نشان داد (05/0<span dir="LTR">p < </span>). تغییرات سطوح تری‌گلیسرید پلاسمای خون بعد از 48 و96 ساعت درمعرض قرارگیری، تفاوت معنی‌داری بین تیمارهای نفت پخش‌شده به روش مکانیکی و تیمار بخش قابل حل نفت در آب با تیمار شاهد را نشان داد (05/0<span dir="LTR">p < </span>). به طور کلی اطلاعات به دست آمده نشان می‌دهد آلاینده‌های نفتی توانایی بر هم زدن سطوح آنزیم آسپارتات آمینو ترانسفراز و تری‌گلیسرید پلاسمای خون بچه‌ماهیان را دارند، نتایج مطالعه حاضر نشان داد که تیمارهای نفت پخش‌شده به روش شیمیایی و نیز تیمار نفت پخش شده به روش مکانیکی، غلظت بالایی از نفت را در ستون آب القاء و در نتیجه تاثیرات کوتاه مدت بالاتری نسبت به سایر تیمارهای مورد مطالعه بر پارامترهای بیوشیمیایی خون بچه ماهیان باس آسیایی دارند.<br> <strong>کلمات کلیدی:</strong> نفت خام ایران، ماهی سی‌باس آسیایی، فاکتورهای بیوشیمیایی خون.<br> &nbsp; Marine oil spill has negative effects on marine ecosystems. This study aimed to evaluate the effects of Iranian crude oil on some blood biochemical parameters of Asian sea bass (<em>Lates calcarifer</em>) fish. A total of 225 fish with an average weight of 7.22&plusmn; 1.42 grams and an average length of 8.4 &plusmn; 3.47 cm in five treatments and three replications exposed to experimental treatments. Treatments included the control group, crude oil dispersed by chemical method, crude oil distributed mechanically, water-soluble part of oil, and a chemical dispersant as a positive control. Sampling was performed at 48 and 96 hours after exposure. Factors examined include alanineamino transferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), glucose, triglycerides and total protein in the blood plasma. There are not any significant differences in the activity of the ALT, glucose and total protein between all treatment (p >. 05). There are Significant difference between treatments of mechanically oil dispersant and chemically oil dispersant at the levels of the aspartate aminotransferase (AST) after 48 hours with other treatments<span dir="RTL">) </span>p <. 05). after 96 h &nbsp;exposure of treatments, mechanically oil dispersant, &nbsp;showed significant difference with other treatments (p <. 05). &nbsp;Significant affected in the activity blood plasma triglycerides after 48 and 96 h exposure between mechanically dispersed oil and water-soluble part of oil to control showed (p < .05). In general, the data shows that oil pollutants capable of disrupting in blood biochemical parameters such as aspartate aminotransferase and triglyceride levels, The results of this study showed that chemical and mechanically dispersion of oil can be induced a high concentration of oil in the water column, resulted in higher effects in blood biochemical parameters of Asian seabass juveniles at short-term exposure than other treatments.<br> &nbsp; نفت خام ایران, سی‌باس آسیایی, آنزیم‌های ترانس آمیناز, پروتئین کل, گلوکز, تری گلیسرید. Keywords: Iranian crude oil, Fish Asian sea bass, blood biochemical factors. 79 90 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-203-2&slc_lang=fa&sid=1 شهربانو موسوی مطهر mousavi.motahar2016@gmail.com 10031947532846005015 10031947532846005015 No Department of Fisheries گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه خلیج فارس بوشهر دارا باقری dara.bagheri@pgu.ac.ir 10031947532846005016 10031947532846005016 Yes Department of Fisheries گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه خلیج فارس بوشهر، ایران، صندوق پستی: 756913817 محمد محیسنی mohiseni@gmail.com 10031947532846005017 10031947532846005017 No Department of Fisheries دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان، بهبهان، ایران محمود نفیسی بهابادی nafisi@pgu.ac.ir 10031947532846005018 10031947532846005018 No Department of Fisheries گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه خلیج فارس بوشهر، ایران، صندوق پستی: 756913817 امین اوجی فرد oujifard@pgu.ac.ir 10031947532846005019 10031947532846005019 No Department of Fisheries گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه خلیج فارس بوشهر، ایران، صندوق پستی: 756913817