Journal of Applied Ichthyological Research

fa بررسی اولویت غذایی ماهی قزل آلای خال قرمز در رودخانه های حویق، شفارود، تنکابن و لار Investigation on food preference in Salmo trutta fario in Hevigh, Shafarud,Tonekabon and Lar Rivers تخصصي Special پژوهشي Research       قزل آلای خال قرمز ماهی آسیب پذیر از آزادماهیان بوده و در بالادست اغلب آبهای شیرین حوزه ایرانی دریای خزر منجمله رودخانه های حویق، شفارود، تنکابن و لار انتشار دارد. این بررسی از زمستان 1388 تا پاییز 1389 و با هدف آشنایی با عادت تغذیه ای این ماهی و تغییرات آن در رودخانه ها، فصول سال و اندازه ماهی صورت گرفت و از دستگاه الکتروشوکر ، تور پرتابی و قلاب دستی جهت صید ماهیان استفاده شد. ماهیان مورد بررسی دارای اوزان 87/1 تا 9/893 (میانگین 80/89±40/71) گرم، طول کل 46 تا 462 (میانگین 94/64± 00/161) میلیمتر و سن +0 تا +7 (3 ساله ها غالب) بودند. میانگینهای شاخص های شدت تغذیه (IF)                      07/327± 16/344 ، پری لوله گوارش (GSI) 58/5±17/7 و طول نسبی لوله گوارش (RLG) 10/0 ±89/0 برآورد گردید که با استفاده از آزمون کروسکال-والیس بین رودخانه ها از نظر این شاخص ها و طول و وزن نمونه ها اختلاف آماری مشاهده گردید. شاخص تهی بودن لوله گوارش (CV) نیز صفر (0) تعیین گردید. در لوله گوارش قزل آلای خال قرمز مناطق مطالعاتی 56 خانواده از 20 راسته جانوری شامل شکم پایان، دوکفه ایها ، زالوها ، کرمهای کم تار ، ناجورپایان ، جورپایان ، قاب بالان ،  دوبالان ، یکروزه ها ، نیم بالان ، پرده بالان، پروانه ها، مگالوپترا، سنجاقکها، جوربالان، بهاره ها، بال موداران، عنکبوتهای آبی، کلیسرداران و آزادماهی شکلان مشاهده شد که دوبالان، قاب بالان و بال موداران بترتیب با 12 ، 7 و 6 خانواده،  بیشترین تنوع را در محتویات غذایی قزل آلای خال قرمز دارا بودند. نتایج بررسی کنونی نشان داد که تغییرات اولویت غذایی بر حسب ایستگاه، فصل، سن و جنسیت ماهیان اندک   می باشد بطوری که خانواده های Chironomidae، Simuliidae و Baetidae در تمامی رودخانه ها، Heptageniidae در 3 رودخانه و Tipulidae در رودخانه شفارود بعنوان طعمه اصلی بودند. همچنین خانواده Baetidae در 4 فصل، Chironomidae در 3 فصل، Simulidae و Hydropsychidae در 2 فصل و Heptageniidae و Tipulidae در یک فصل سال غذای ترجیحی بودند. خانواده های Chironomidae و Baetidae در تمامی گروه های سنی مورد مطالعه و خانواده های Heptageniidae و Simuliidae هر کدام در دو گروه سنی به عنوان غذای اصلی میباشند و تفاوتی بین دو جنس نر و ماده از این نظر مشاهده نشد. در یک جمع بندی میتوان گفت که این ماهی در منطقه مطالعاتی، گونه ای بنتوزخوار و وسیع خوار میباشد.       Salmo trutta fario is a vulnerable fish from Salmonid family in Iran and it exists in upstream areas of most Iranian rivers at southern Caspian Sea basin such as Hevigh, Shafarud, Tonekabon and Lar Rivers. The fish, samples were caught with electro-shocker, Cast-net and hook lines from winter to autumn 2010 and the aim was more information on the fish, feeding habit and its changes in different stations, seasons, fish body sizes and two sexes. Body weight was measured in studied fish specimens 1.87-893.9 (71.40±89.80)g, total length 46-462 (161.00±64.94)mm and age was 0+ - 7+ years old (3-aged specimens were dominant), too. The average index of intensity of food was measured, 344.16±327.07, gastero-somatic index 7.17±5.58 and relative length of gut 0.89±0.10 and Kruskal-Wallis test showed significant statistical differences among rivers in these indexes and in fish, weight and length. The coefficient of gut vacuity was 0 (Zero), too. The fish has fed on 56 animal families belong to 20 orders in studied area consist of Gastropoda, Bivalvia, Hirudinea, Opistopora (Oligochaet vorms), Amphipoda, Isopoda, Coleoptera, Diptera, Ephemeroptera, Hemiptera, Hymenoptera, Lepidoptera, Megaloptera, Odonata, Orthoptera, Plecoptera, Trichoptera, Hydracarina, Myriapoda and Salmoniformes, that Dipteran, Coleopteran and Trichopteran insects with 12, 7 and 6 families are diversified, respectively in the alimentary tract of the fish. Current study showed little changes in food preference in different stations, seasons, fish ages and its sexuality, that Chironomidae, Simuliidae and Baetidae families were as preferred foods in all rivers, Heptagenidae in 3 rivers, Tipulidae in Shafarud river, too. Baetidae family was as preferred food in all seasons, Chironomidae in 3 seasons, Simuliidae and Hydropsychidae in 2 seasons and Tipulidae in one season, too. Chironomidae and Baetidae families were as preferred foods in all age-groups and Heptagenidae and Simuliidae in two age-groups, too. It was not observed any difference between males and females in food preference. In general, it can be said that the fish is a benthos-feeder and a euryphagous fish in studied Rivers. قزل آلای خال قرمز, تغذیه, رودخانه حویق, شفارود, تنکابن, لار Salmo trutta fario, Diet, Hevigh , Shafarud, Tonekabon, Lar River 31 48 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-383-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Mohammad salavatian سید محمد صلواتیان salavatian_2002@yahoo.com 10031947532846004947 10031947532846004947 Yes Iranian Fisheries Sciences Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Keyvan Abbasi کیوان عباسی keyvan_abbasi@yahoo.com 10031947532846004948 10031947532846004948 No Iranian Fisheries Sciences Research Institute موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Hamid Abdollahpour Biria حمید عبدالهپور بیریا H.Abdollahpour@yahoo.com 10031947532846004949 10031947532846004949 No Islamic Azad University Talesh Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد تالش Reza Rajabinejad رضا رجبی نژاد 10031947532846004950 10031947532846004950 No Islamic Azad University Bandar-e Anzali Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرانزلی Mastotreh Doustdar مسطوره دوستدار 10031947532846004951 10031947532846004951 No Department of Fisheries سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Armin Fomani آرمین فومنی 10031947532846004952 10031947532846004952 No Department of Fisheries دانشگاه گنبد کاووس