fa ریخت شناسی سنگریزه شنوایی ساژیتا در هامورماهیان جنس Epinephelus Bloch 1793 در خلیج فارس و دریای عمان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">در این پژوهش، ریخت شناسی سنگریزه شنوایی ساژیتا مربوط به 5 گونه از جنس <em><span dir="LTR">&nbsp;Epinephelus </span></em><span dir="LTR">Bloch, 1793</span> شامل؛ هامور منقوط قرمز<em><span dir="LTR">Epinephelus </span></em><em><span dir="LTR">areolatus</span></em><span dir="LTR"> (</span><span dir="LTR">Forsskal, 1775</span><span dir="LTR">)</span>، هامور خال نارنجی <em><span dir="LTR">E.</span></em><em><span dir="LTR"> bleekeri</span></em><span dir="LTR"> (Vaillant, 1877)</span>، هامور معمولی <em><span dir="LTR">E. coioides </span></em><span dir="LTR">(Hamilton, 1822)</span>، هامور پنج نواری <em><span dir="LTR">E.</span></em><em><span dir="LTR"> dicanthus</span></em><span dir="LTR"> (Valeniciennes, 1828)</span> و هامور لکه زیتونی منقوط <em><span dir="LTR">E.</span></em><em><span dir="LTR"> stoliczkae</span></em><span dir="LTR"> (Day, 1875)</span>، در &nbsp;آب های خلیج فارس و دریای عمان مورد مطالعه قرار گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده از مقایسه توصیفی و نیز محاسبه سه شاخص ریختی (شاخص <span dir="LTR">E</span> (نسبت حداکثر عرض اتولیت به حداکثر طول اتولیت)، شاخص <span dir="LTR">R</span> (نسبت طول روستروم به حداکثر طول اتولیت) و شاخص <span dir="LTR">S</span> (نسبت مساحت شیار سولکوس به مساحت اتولیت))، گونه‌های مورد بررسی خانواده هامور با وجود شباهت‌های کلی در شکل سنگریزه‌ شنوایی ساژیتا، در برخی ویژگی های ریختی متفاوت هستند. این تفاوت‌ها بیشتر محدود به روستروم، آنتی روستروم، ناحیه <span dir="LTR">Excisura</span>، و دندانه‌های حاشیه های شکمی، پشتی است. شکل شیار سولکوس در اغلب گونه های مورد مطالعه، مشابه و دارای یک ناحیه اوستیوم قیفی شکل <span dir="LTR">(Tubular ostium)</span> در ناحیه جلویی و یک ناحیه کوادا&nbsp; بصورت بسته و مورب <span dir="LTR">(strongly curved)</span> در ناحیه عقبی است. با این حال گونه <em><span dir="LTR">Epinephelus stoliczkae</span></em> با داشتن اگزیسورا با شیار مشخص با سایر گونه متفاوت است. بطور کلی می توان نتیجه گیری نمود که همانند اغلب ماهیان استخوانی، از گوناگونی در ساختارهای روستروم و آنتی روستروم احتمالا می توان برای جدایی و تمایز گونه های هامورماهیان استفاده نمود.</p> <p>In this &nbsp;study, the sagittal morphology of five species belong to the genus <em>Epinephelus </em>(Bloch, 1973) including; <em>Epinephelus </em><em>areolatus</em> (Forsskal, 1775), orange spotted grouper <em>E. bleekeri</em> (Vaillant, 1877), typical grouper <em>E. coioides </em>(Hamilton, 1822), grouper five strips <em>E. dicanthus</em> (Valeniciennes, 1828), olive stains spotted <em>Epinephelus stoliczkae</em> (Day, 1875) from the Persian Gulf and Oman sea were studied. The results of comparative description and of calculating the three indices (E, R and S) showed that the studied species are different regarding some otolith features. The most differences are related to the rostrum, antirostrum, excisura regions as well as dorsal and ventral rimes. The sulcus is similar in almost all the species, and including a tubular ostia in anterior part, and a strongly curved cauada in the posterior part. However, <em>E. stoliczkae </em>is differing from the other species by having a deep excisura<em>.</em> As results, it can be concluded that like the most bony fishes, variation in rostrum and antirostrum can be used to discriminate species in grouper fishes.</p> تاکسونومی, ساختار سخت, روستروم, آنتی روستروم, ماهیان دریایی Taxonomy, Hard structures, Rostrum, Antirostrum, Marine fishes 21 34 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-356-1&slc_lang=fa&sid=1 Farzane EDalati فرزانه عدالتی farnaz.biology@gmail.com 10031947532846004999 10031947532846004999 No Shahid Bahonar University of Kerman دانشگاه شهید باهنر کرمان Majid Askari Hesni مجید عسکری حصنی mahesni@gmail.com 10031947532846005000 10031947532846005000 Yes Shahid Bahonar University of Kerman دانشگاه شهید باهنر کرمان Azad Teimori آزاد تیموری azad.teimori@gmail.com 10031947532846005001 10031947532846005001 No Shahid Bahonar University of Kerman دانشگاه شهید باهنر کرمان Mohammadreza Lashkari محمدرضا لشکری mr.lashkari@gmail.com 10031947532846005002 10031947532846005002 No Graduate University of Advanced Technology دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته