fa ارزیابی نشانگرهای زیستی استرس‌های اکسیداتیو در ماهیان کلمه (Rutilus rutilus caspicus) در معرض قرارگرفته با غلظت های تحت حاد دیازینون تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">در این مطالعه ابتدا غلظت کشنده 96 ساعته سم دیازینون برای بچه ماهیان کلمه (<em><span dir="LTR">Rutilus rutilus caspicus</span></em>) تعیین شد. برای بررسی اثرات تحت حاد دیازینون بر نشانگرهای زیستی، ماهیان به مدت 14 روز در معرض غلظت‌های تحت حاد قرار گرفتند و سپس به ‌منظور بررسی سطوح این نشانگرها پس از یک دوره بازیابی، ماهیان به مدت 10 روز در آب فاقد دیازینون قرار گرفتند. پس از 14 روز در معرض قرارگیری، میزان فعالیت آنزیم‌های کبدی به‌استثناء لاکتات دهیدروژناز، در مقایسه با گروه شاهد به طور معنی داری افزایش پیدا کردند (<span dir="LTR">p<0.05</span>). افزایش فعالیت در گلوتاتیون <span dir="LTR">S</span> ترانسفراز و کاتالاز وابسته به غلظت دیازینون بود به طوری که در بالاترین غلظت، بیشترین فعالین این آنزیم مشاهده شد (<span dir="LTR">p<0.05</span>). همچنین پس از دوره 10 روزه بازیابی، فعالیت آنزیم‌های کبدی در تیمارهای در معرض قرارگرفته به سطوح اولیه خود بازگشتند، به‌طوری‌که در تمامی آنزیم‌ها به‌استثناء سوپر اکسید دیسموتاز، اختلاف معنی داری &nbsp;بین گروه‌های در معرض قرارگرفته و شاهد وجود نداشت (<span dir="LTR">p>0.05</span>). با توجه به نتایج این مطالعه می‌توان گفت، دیازینون باعث فعال شدن سیستم آنتی‌اکسیدانی در ماهی کلمه شد و پس از یک دوره بازیابی، شرایط سیستم اکسیداسیونی تا حد زیادی به حالت اولیه خود بازگشت. همچنین پیشنهاد می شود که نشانگرهای زیستی اکسیداتیو، شاخص مناسبی برای نشان دادن وضعیت سلامت آبزیان در معرض قرارگرفته با آفت‌کش‌ها می‌باشند.</p> <p>In the present study, a 96 h LC₅₀of diazinon were firstly determined for Caspian roach (<em>Rutilus rutilus caspicus</em>) juveniles. In order to investigate sub-lethal effects of diazinon on biomarkers, the fish were exposed to its sub-lethal concentrations for 14 days. They were then exposed to water without diazinon for 10 days to evaluate the levels of thebiomarkers after recovery period. The amount of liver enzymes activity except lactate dehydrogenase significantly increased 14 days after exposure compared to control group (p<0.05). The increases in glutathione S-transferase and catalase depended on diazinon concentration, so that highest activity was observed in highest concentration (p<0.05). Liver enzymes activities were returned to their initial levels after 10 days of recovery period, so that, no significant difference was observed in enzymes activity, except superoxide dismutase, between exposed groups and control group (p>0.05). According to the results of this study it can be said that diazinon activate the antioxidant system in Caspian roach and after a recovery period antioxidant condition largely returned to its original state<span dir="RTL">.</span> Also it is suggested that oxidative biomarkers are appropriate indicator to show the health status of aquatic animals exposed to pesticides.</p> استرس اکسیداتیو, دیازینون, ماهی کلمه oxidative stress, diazinon, Caspian roach 35 50 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-303-1&slc_lang=fa&sid=1 Kheyrollah Khosravikatuli خیراله خسروی کتولی khosravi.@ut.ac.ir 10031947532846005003 10031947532846005003 Yes College of Fisheries and Environmental Sciences دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Hamed Kolangi Miyandareh حامد کلنگی میاندره kolangi@gmail.com 10031947532846005004 10031947532846005004 No College of Fisheries and Environmental Sciences دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Bagher Mojazi Amiri باقر مجازی امیری bmamiri@ut.ac.ir 10031947532846005005 10031947532846005005 No University of Tehran دانشگاه تهران Hamed Azadi حامد آزادی khosravikatuli.kh@gmail.com 10031947532846005006 10031947532846005006 No College of Fisheries and Environmental Sciences دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان