|
بررسی عوامل موثر در ترجیح زیستگاه گاو ماهی Ponticola cyrius در رودخانه شهر بیجار (از سرشاخههای حوضه رودخانه سفیدرود)
|
هادی اسدی*   ، مسعود ستاری |
|
|
|
چکیده: (1270 مشاهده) |
در اجرای طرحهای حفاظت از اکوسیستمهای آبی و بهرهبرداریهای پایدار و ترجیح زیستگاه یکی از مهمترین عوامل مدیریتی برای جمعیت ماهیان میباشد. رودخانۀ شهربیجار از جمله شاخههای فرعی منتهی به رودخانه سفیدرود در حوضۀ خزر است که از رشته کوههای البرز سرچشمه میگیرد و از جمله مکانهای پراکنش گاو ماهی Ponticola cyrius، یکی از ماهیان بومی این حوضه میباشد. برای بررسی ویژگیهای زیستگاهی این گونه، فراوانی ماهی و متغیرهای زیستی و پارامترهای محیطی با نمونه برداری از 13 ایستگاه، شامل ارتفاع، عمق، عرض، سرعت جریان، قطر متوسط سنگ و با سه تکرار از بالا دست بسمت پاییندست رودخانه شهربیجار در پاییز سال 1400 انجام شد. تعداد 259 قطعه ماهی پس از شمارش رهاسازی شدند. پارامترهای محیطی رودخانه شامل دما، اکسیژن محلول، هدایت الکتریکی، کل مواد جامد محلول، pH، عرض رودخانه، عمق، ارتفاع از سطح دریا، شیب، قطر سنگهای بستر، سرعت جریان آب، نوع پوشش گیاهی در تمامی ایستگاهها بررسی شد. محدوده زیستگاه انتخابی با توجه به میزان در دسترس بودن هر واحد زیستگاهی، از طریق نرمافزار HABSEL بدست آمد. نشان داد ترجیح رفتاری در محدوده عمقهای 52 تا 75 سانتیمتری میباشد و در عمقهای زیاد و خیلی کم کاهش پیدا میکرد. گاو ماهی محدوده سرعت آب بین 55/0 تا 70/0 متر بر ثانیه را انتخاب کرده و بیشتر بستر سنگلاخی (با قطر سنگ 26 تا 45 سانتیمتر) را برای زیستن ترجیح میدهد. بطور کلی بعضی فعالیتهای انسانی در حاشیه رودخانه شهر بیجار سبب تغییر در ویژگیهای محیطی مانند عرض، عمق، سرعت جریان و به ویژه بستر رودخانه گردیده و موجب تغییر در پراکنش و فراوانی گاوماهی شده است.
|
|
| واژههای کلیدی: ترجیح زیستگاه، پارامترهای محیطی، رودخانهی شهربیجار، گاوماهی Ponticola cyrius |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1404/10/9 | پذیرش: 1404/11/12 | انتشار: 1404/11/19
|
|
|
|
|
|
