Journal of Applied Ichthyological Research

fa ارزیابی زیست‌محیطی فلزات سنگین (سرب و نیکل) در رسوبات ساحلی بندرعباس با استفاده از شاخص غنی‌شدگی Environmental Assessment of Heavy Metals (Lead and Nickel) in the Coastal Sediments of Bandar Abbas Using the Enrichment Factor Index تخصصي Special پژوهشي Research فلزات سنگین به‌ دلیل پایداری بالا در محیط و توانایی تجمّع در رسوبات ساحلی، یکی از شاخص‌های مهم ارزیابی سلامت بوم‌سازگان‌های ساحلی به شمار می‌روند. این پژوهش با هدف تعیین غلظت نیکل و سرب در رسوبات سه منطقه گلشهر جنوبی، پشت‌شهر و نایبند جنوبی در سواحل بندرعباس و ارزیابی وضعیت آلودگی آن‌ها انجام شد. نمونه‌برداری از رسوبات سطحی در ناحیه جزرومدی در مرداد ۱۴۰۴، در ۹۰ ایستگاه انجام شد. نمونه‌ها با استفاده از گراب برداشت شدند و موقعیت ایستگاه‌ها با دستگاه GPS تعیین شد. برای اندازه‌گیری غلظت عناصر از دستگاه جذب اتمی شعله مدل (Contr AA700) استفاده شد. به ‌منظور ارزیابی وضعیت آلودگی نیز شاخص غنی‌شدگی و شاخص زمین‌انباشتگی مولر محاسبه گردید. نتایج نشان داد میانگین غلظت سرب و نیکل در منطقه پشت‌شهر به ‌طور معنی‌داری بالاتر از دو منطقه نایبند جنوبی و گلشهر جنوبی است P <0.05)). با این حال، مقادیر به‌دست‌آمده در تمامی مناطق کمتر از حدود استانداردهای جهانی بود و بر اساس شاخص‌های ژئوشیمیایی، رسوبات هر سه منطقه در طبقه غیرآلوده قرار گرفتند. افزایش نسبی غلظت فلزات در منطقه پشت‌شهر می‌تواند ناشی از ورود پساب‌های شهری، رواناب‌های سطحی، تعمیر و رنگ‌آمیزی شناورها، نشت سوخت و روغن و محدودیت تبادل آب باشد. در مجموع، اگرچه رسوبات مناطق مورد مطالعه در حال حاضر فاقد آلودگی قابل‌توجه فلزات سنگین هستند، اما تداوم فعّالیت‌های انسانی می‌تواند در بلندمدت باعث افزایش انباشت فلزات شود. از این رو پایش مستمر و مدیریت منابع آلاینده برای جلوگیری از تشدید آلودگی ضروری است.   Heavy metals, due to their high environmental persistence and ability to accumulate in coastal sediments, are considered important indicators for assessing the health of coastal ecosystems. This study was conducted to determine the concentrations of nickel and lead in the sediments of three coastal areas of Bandar Abbas, including Golshahr Jonoubi, Posht Shahr, and Nayband Jonoubi, and to evaluate their contamination status. Surface sediment samples were collected from the intertidal zone at 90 stations during August 2025. Samples were collected using a grab sampler, and the locations of the sampling stations were determined using a GPS device. Metal concentrations were measured using a flame atomic absorption spectrometer (ContrAA 700). To assess the contamination status, the Enrichment Factor and Muller’s Geo-accumulation Index were calculated. The results showed that the mean concentrations of lead and nickel in the Posht Shahr area were significantly higher than those in Nayband Jonoubi and Golshahr Jonoubi (P < 0.05). However, the measured concentrations in all areas were below international standard limits, and according to the geochemical indices, the sediments of all three regions were classified as uncontaminated. The relatively higher concentrations of heavy metals in the Posht Shahr area may be attributed to the discharge of urban wastewater, surface runoff, vessel maintenance and painting activities, fuel and oil leakage, and restricted water exchange. Overall, although the sediments of the studied areas are currently free from significant heavy metal contamination, the continuation of human activities may lead to increased metal accumulation in the long term. Therefore, continuous monitoring and proper management of pollution sources are essential to prevent further environmental contamination.   بندرعباس, رسوبات ساحلی, شاخص غنی‌شدگی, فلزات سنگین, شاخص زمین‌انباشتگی مولر Bandar Abbas, Coastal sediments, Enrichment factor, Heavy metals, Muller geo accumulation index 1 10 http://jair.gonbad.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1139-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Rezaei مریم رضائی maryam.rezaei4767@gmail.com 100319475328460010066 100319475328460010066 No Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Abdolvahed Rahmani عبدالواحد رحمانی rahmaniabdolvahed@yahoo.com 100319475328460010067 100319475328460010067 Yes Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Naser Koosej ناصر کوسج koosejnaser@gmail.com 100319475328460010068 100319475328460010068 No Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران